Press "Enter" to skip to content

Νέο παράθυρο στο Σύμπαν

Με το ραδιοτηλεσκόπιο «ΑΡΓΟΣ», το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) ανοίγει ένα νέο παράθυρο στο Σύμπαν, μέσω μιας ευρωπαϊκής σύμπραξης, της οποίας ηγείται το Ινστιτούτο Αστροφυσικής του ITE, η οποία κατάφερε να εξασφαλίσει σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 3 εκ. ευρώ, για τον σχεδιασμό ενός νέου υπερσύγχρονου ραδιοτηλεσκοπίου και την ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής για την ανάλυση αστρονομικών δεδομένων. Η χρηματοδότηση που εξασφάλισε η ομάδα, θα επιτρέψει τον λεπτομερή σχεδιασμό ενός οργάνου, την ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών που απαιτούνται για τη λειτουργία του, αλλά και την κατασκευή ενός λειτουργικού πρότυπου ραδιοτηλεσκοπίου συστοιχίας 16 κεραιών στην Κρήτη, το οποίο θα αναπτυχθεί στο Σκίνακα στα Ανώγεια.
          Το υπό σχεδίαση ραδιοτηλεσκόπιο θα ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες των υπαρχόντων υποδομών αστρονομίας διεθνώς, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μελέτη του πρώιμου Σύμπαντος και στην κατανόηση φαινομένων όπως οι μελανές οπές, τα βαρυτικά κύματα, οι αστέρες νετρονίων και οι υπερκαινοφανείς εκρήξεις.           Το διεπιστημονικό πρόγραμμα, διάρκειας τριών ετών, αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικό αριθμό θέσεων εργασίας και να συνδράμει αποφασιστικά στην εκπαίδευση νέων επιστημόνων σε άκρως ανταγωνιστικά πεδία όπως η αστρονομία βαρυτικών κυμάτων, οι ψηφιακές επικοινωνίες και η επιστήμη δεδομένων. Η μελέτη θα κορυφωθεί με την εγκατάσταση ενός πρότυπου ραδιοτηλεσκοπίου αποτελούμενου από 16 παραβολικές κεραίες στο Αστεροσκοπείο του Σκίνακα. Το όργανο θα χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη και τον έλεγχο των καινοτόμων τεχνολογιών που απαιτούνται για το «ΑΡΓΟΣ», ενώ επίσης θα ενισχύσει σημαντικά το ερευνητικό και εκπαιδευτικό έργο του Ινστιτούτου Αστροφυσικής.
          Τα τελευταία χρόνια, η μεγάλη πρόοδος που έχει σημειωθεί στην επιστήμη των υπολογιστών έχει καταστήσει δυνατή την κατασκευή καινοτόμων αστρονομικών τηλεσκοπίων «επισκόπησης», που μπορούν να παρατηρούν ταυτόχρονα ένα μεγάλο μέρος του ουρανού με υψηλή ταχύτητα και ευαισθησία.
          «Τα όργανα αυτά έχουν φέρει πραγματική επανάσταση στην αστροφυσική» αναφέρει ο Δρ. Γιάννης Αντωνιάδης, ερευνητής του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του ΙΤΕ και επιστημονικά υπεύθυνος του ΑΡΓΟΣ: «Μέχρι σήμερα, η ραδιοαστρονομία, ο κλάδος δηλαδή της αστρονομίας που ασχολείται με την καταγραφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας ραδιοσυχνοτήτων, δε συμμετέχει ακόμα πλήρως σε αυτή την επανάσταση. Παρόλο που η ανάγκη ενός ραδιοτηλεσκοπίου με δυνατότητες επισκόπησης είναι επιτακτική, οι τεχνολογικές προκλήσεις που πρέπει να υπερκεραστούν για την κατασκευή του είναι μεγάλες».
          Εφόσον το ΑΡΓΟΣ κατασκευαστεί στην πλήρη του μορφή, θα έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει άμεσα αστρονομικά γεγονότα μεγάλου ενδιαφέροντος – όπως υπερκαινοφανείς και μαγνητικές εκρήξεις, συγχωνεύσεις αστέρων νετρονίων και ραδιοφωνικές αναλαμπές (fast radio bursts) – και να παρέχει αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις και δεδομένα στους επιστήμονες, σε πραγματικό χρόνο.
          Για να πετύχει τους επιστημονικούς του στόχους το ΑΡΓΟΣ, θα πρέπει να μπορεί να παρακολουθεί ταυτόχρονα ένα μεγάλο μέρους του ουρανού, με μεγάλη διακριτική ικανότητα και ευαισθησία.
          «Αυτές οι δυνατότητες δεν είναι εύκολο να συνδυαστούν», εξηγεί η Δρ. Βασιλική Παυλίδου, καθηγήτρια αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και μέλος της ομάδας. «Για να αυξηθεί η ευαισθησία και η διακριτική ικανότητα, χρειάζονται τηλεσκόπια μεγάλου διαμετρήματος. Παρολ’ αυτά, όσο μεγαλύτερο είναι ένα τηλεσκόπιο τόσο μικρότερο είναι και το εύρος πεδίου του, η περιοχή δηλαδή του ουρανού που παρακολουθεί κάθε χρονική στιγμή».
          Για να καμφθεί αυτό το εμπόδιο, η ομάδα θα βασιστεί σε μια τεχνική που ονομάζεται «συμβολομετρία». Η μέθοδος αυτή επιτρέπει λειτουργήσουν πολλά μικρά τηλεσκόπια ως ένα ενιαίο όργανο. Το πλεονέκτημα είναι πως ενώ το μεγάλο εύρος πεδίου καθορίζεται από τη διάμετρο του κάθε, μικρού σε μέγεθος, τηλεσκοπίου, η ευαισθησία του οργάνου προσδιορίζεται απ’ τον αριθμό τους, και η διακριτική ικανότητα από τη μεταξύ τους απόσταση. Η δυσκολία έγκειται στον μεγάλο όγκο δεδομένων που πρέπει να αναλύονται σε πραγματικό χρόνο.
          Η αρχιτεκτονική αυτή προσφέρει και επιπλέον προτερήματα όπως το χαμηλό κόστος κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας, η επεκτασιμότητα και το μικρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. «Ευελπιστούμε πως τα χαρακτηριστικά αυτά, σε συνδυασμό με το λεπτομερές σχέδιο που θα αναπτύξουμε, θα καταστήσουν την κατασκευή του ΑΡΓΟΣ στην πλήρη του μορφή με εκατοντάδες κεραίες, μια θελκτική επένδυση για διεθνείς φορείς χρηματοδότησης», αναφέρει ο Δρ. Βασίλης Χαρμανδάρης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης και διευθυντής του Αστεροσκοπείου Σκίνακα και του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του ΙΤΕ.
          Το γεγονός ότι η κορυφή του Σκίνακα στην Κρήτη έχει επιλεγεί ως ο τόπος όπου θα αναπτυχθεί το πρότυπο αυτό ραδιοτηλεσκόπιο, στηρίζεται στην υποστήριξη που έχει από τους θεσμικούς φορείς του νησιού. “Η Κρήτη γενικότερα, αλλά και ο Δήμος Ανωγείων συγκεκριμένα, υποστηρίζουν διαχρονικά τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες του Αστεροσκοπείου Σκίνακα», επεσήμανε ο Δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης. «Γνωρίζουμε τα σημαντικά οφέλη που έχει για τον τόπο μας η ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της έρευνας, και της τεχνολογίας αιχμής και είμαστε συνοδοιπόροι στο έργο των επιστημόνων.»
          Το ΑΡΓΟΣ θα αποτελέσει μια Ευρωπαϊκή ερευνητική υποδομή διεθνούς ενδιαφέροντος που αναμένεται να δώσει απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα της σύγχρονης αστρονομίας. Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί από μια διεθνή ομάδα με σημαντική διεπιστημονική εμπειρία.
          Το Ινστιτούτο Αστροφυσικής, εκτός από τον συντονισμό του προγράμματος, θα ηγηθεί των απαιτούμενων επιστημονικών μελετών και προσομοιώσεων που απαιτούνται για τον σχεδιασμό και τη βελτιοποίηση του ΑΡΓΟΣ, καθώς και την ανάπτυξη νέων αλγορίθμων για την ανάλυση των δεδομένων που θα συλλέγει.
          Το εργαστήριο τηλεπικοινωνιών και δικτύων του Ινστιτούτου Πληροφορικής (ΙΠ) του ΙΤΕ, με υπεύθυνο τον Δρ. Νικόλαο Πετρουλάκη θα συντονίσει τον χαρακτηρισμό του περιβάλλοντος των υποψήφιων τοποθεσιών για την εγκατάσταση του τηλεσκοπίου, εστιάζοντας στη συστηματική καταγραφή των γήινων ραδιοφωνικών παρεμβολών που μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τις μετρήσεις του τηλεσκοπίου. Σημειώνεται πως προτεραιότητα θα δοθεί σε τοποθεσίες στην Κρήτη που, λόγω της θέσης και της γεωγραφίας της, αποτελεί το πλέον ιδανικό μέρος για την εγκατάσταση μιας τέτοιας διεθνούς υποδομής.
          Τον σχεδιασμό των υπολογιστικών δομών και της βάσης δεδομένων του ΑΡΓΟΣ, θα αναλάβει το εργαστήριο ανάλυσης ψηφιακών σημάτων του ΙΠ-ΙΤΕ με υπεύθυνο τον Δρ. Γεώργιο Τσαγκαράκη, ενώ το ινστιτούτο Max-Planck για τη ραδιοαστρονομία (Max-Planck Institute for Radio Astronomy) στη Βόννη, με υπεύθυνους τους Δρ. Ewan Barr και Δρ. Gundolf Wieching, θα αναπτύξει το λογισμικό για τον συμβολομετρικό συνδυασμό των σημάτων και θα συμμετέχει στον σχεδιασμό των οργάνων μέτρησης.
          Το εργαστήριο τηλεπικοινωνιακών συστημάτων του Τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, θα σχεδιάσει τους δέκτες και τις κεραίες του ΑΡΓΟΣ και θα συντονίσει την ανάπτυξη του λογισμικού για τον έλεγχο του τηλεσκοπίου. Την ομάδα θα επιβλέπει ο καθηγητής Δρ. Θανάσης Κανάτας, Διευθυντής του εργαστηρίου.
          Τέλος, η ομάδα του διακεκριμένου ερευνητή Δρ. Jean-Luc Starck στο CEA/Saclay της Γαλλίας, θα αναπτύξει πρότυπους αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης για την έγκαιρη και αυτοματοποιημένη ανίχνευση φαινομένων στα δεδομένα που θα συλλέγει το τηλεσκόπιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον Δρ. Starck έχει ήδη απονεμηθεί η «έδρα ERA» (European Research Area) για να ηγηθεί της ανάπτυξης μιας νέας επιστημονικής κατεύθυνσης στο Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ στον αναδυόμενο τομέα της Αστροπληροφορικής, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Αστροφυσικής, γεγονός που θα λειτουργήσει καταλυτικά στην ανάπτυξη μιας παράλληλης δραστηριότητας σε κοινά με το «ΑΡΓΟΣ» θέματα.

mail

Comments are closed.

Mission News Theme by Compete Themes.
Μετάβαση στο περιεχόμενο
Αρέσει σε %d bloggers:

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό. Τι είναι τα cookies; Τα cookies είναι μικρά αρχεία κειμένου τα οποία αποθηκεύει ένας ιστότοπος στον υπολογιστή σας ή στην κινητή σας συσκευή όταν τον επισκέπτεστε. Τα cookies προβαλλόμενου ιστότοπου είναι cookies που τοποθετούνται από τον ιστότοπο που επισκέπτεστε. Μπορούν να αναγνωστούν μόνο από τον συγκεκριμένο ιστότοπο. Επιπλέον, ο ιστότοπος μπορεί ενδεχομένως να χρησιμοποιεί εξωτερικές υπηρεσίες, οι οποίες επίσης τοποθετούν τα δικά τους cookies, τα λεγόμενα cookies τρίτων. Τα μόνιμα cookies είναι cookies που αποθηκεύονται στον υπολογιστή σας και δεν διαγράφονται αυτόματα μόλις κλείσετε το πρόγραμμα περιήγησής σας, σε αντίθεση με τα cookies περιόδου λειτουργίας, τα οποία διαγράφονται μόλις κλείσετε το πρόγραμμα περιήγησής σας. Κάθε φορά που επισκέπτεστε τους ιστότοπους της Επιτροπής, θα σας ζητηθεί να αποδεχθείτε ή να απορρίψετε τα cookies. Αυτό γίνεται για να μπορεί ο ιστότοπος να απομνημονεύσει τις προτιμήσεις σας (όπως όνομα χρήστη, γλώσσα κ.λπ.) για ορισμένο χρονικό διάστημα. Έτσι, δεν χρειάζεται να τις εισαγάγετε εκ νέου όταν περιηγείστε στον ιστότοπο κατά τη διάρκεια της ίδιας επίσκεψης. Τα cookies μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται για τη συλλογή ανωνυμοποιημένων στατιστικών στοιχείων σχετικά με την εμπειρία περιήγησης στους ιστότοπους της Επιτροπής. Πώς χρησιμοποιούμε τα cookies; Οι ιστότοποι της Επιτροπής χρησιμοποιούν κυρίως cookies προβαλλόμενου ιστότοπου. Πρόκειται για cookies που τοποθετούνται και ελέγχονται από την Επιτροπή και όχι από εξωτερικό οργανισμό. Ωστόσο, για την προβολή ορισμένων ιστοσελίδων μας, θα πρέπει να αποδεχθείτε cookies από εξωτερικούς οργανισμούς. Οι 3 τύποι cookies προβαλλόμενου ιστότοπου που χρησιμοποιούμε έχουν ως σκοπό: την αποθήκευση των προτιμήσεων των επισκεπτών τη βελτίωση της λειτουργικότητας των ιστοτόπων μας τη συλλογή δεδομένων ανάλυσης (σχετικά με τη συμπεριφορά των χρηστών) Cookies προτιμήσεων επισκεπτών Αυτά τοποθετούνται από εμάς και μπορούν να αναγνωστούν μόνο από εμάς. Απομνημονεύουν τα εξής: εάν αποδεχθήκατε (ή απορρίψατε) την πολιτική για τα cookies του εκάστοτε ιστότοπου εάν έχετε ήδη απαντήσει στο αναδυόμενο παράθυρο που σας ζητά να συμπληρώσετε την έρευνά μας (σχετικά με το πόσο χρήσιμο ήταν το περιεχόμενο του ιστότοπου), ώστε να μην σας ζητηθεί εκ νέου Cookies τρίτων Ορισμένες από τις ιστοσελίδες μας προβάλλουν περιεχόμενο από εξωτερικούς παρόχους, π.χ. YouTube, Facebook και Twitter. Για την προβολή περιεχομένου τρίτων, πρέπει πρώτα να αποδεχθείτε τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι ίδιοι. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η πολιτική τους για τα cookies, η οποία εκφεύγει του ελέγχου μας. Αν όμως δεν προβάλλετε το συγκεκριμένο περιεχόμενο, δεν τοποθετούνται cookies τρίτων στη συσκευή σας. Μπορείτε να διαχειρίζεστε/διαγράφετε cookies όποτε θέλετε. Δείτε περισσότερα εδώ: aboutcookies.org. Διαγραφή cookies από τη συσκευή σας Μπορείτε να διαγράψετε όλα τα cookies που βρίσκονται ήδη στη συσκευή σας διαγράφοντας το ιστορικό περιήγησης του προγράμματος περιήγησής σας. Με αυτόν τον τρόπο θα διαγραφούν όλα τα cookies από όλους τους ιστότοπους που επισκεφθήκατε. Να έχετε όμως υπόψη ότι ενδέχεται να χαθούν και ορισμένα αποθηκευμένα στοιχεία (π.χ. αποθηκευμένα στοιχεία σύνδεσης, προτιμήσεις ιστότοπου). Διαχείριση ειδικών ανά ιστότοπο cookies Για πιο αναλυτικό έλεγχο των ειδικών ανά ιστότοπο cookies, ελέγξτε τις ρυθμίσεις cookies και προστασίας προσωπικών δεδομένων στο προεπιλεγμένο πρόγραμμα περιήγησής σας Αποκλεισμός cookies Τα περισσότερα σύγχρονα προγράμματα περιήγησης σάς δίνουν τη δυνατότητα να τα ρυθμίζετε ώστε να μην επιτρέπεται η τοποθέτηση cookies στη συσκευή σας. Στην περίπτωση αυτή όμως, ίσως χρειάζεται να προσαρμόζετε χειροκίνητα ορισμένες προτιμήσεις κάθε φορά που επισκέπτεστε έναν ιστότοπο ή μια ιστοσελίδα. Επιπλέον, ορισμένες υπηρεσίες και λειτουργίες ενδέχεται να μην λειτουργούν καθόλου (π.χ. σύνδεση με προφίλ). Διαχείριση των cookies ανάλυσης που χρησιμοποιούμε Μπορείτε να διαχειρίζεστε τις προτιμήσεις σας όσον αφορά τα cookies μέσω της υπηρεσίας Europa Analytics στην ειδική ιστοσελίδα Europa Analytics.

Κλείσιμο