Εύθραυστη χρηματοπιστωτική σταθερότητα

[χρόνος ανάγνωσης 2 λεπτά και 38 δευτ.]

Σύμφωνα με την Επισκόπηση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του Μαΐου 2023 που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), οι προοπτικές για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ παραμένουν εύθραυστες, στο πλαίσιο της πρόσφατης τραπεζικής πίεσης εκτός της νομισματικής ένωσης. Επίσης τονίζεται πως είναι απαραίτητο να ολοκληρωθεί η τραπεζική ένωση και, ειδικότερα, να δημιουργηθεί ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων. Επιπλέον, τα τρωτά σημεία του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα απαιτούν μια ολοκληρωμένη και αποφασιστική πολιτική απάντηση, προκειμένου να αυξηθεί περαιτέρω η εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και η ικανότητά του να αντέχει τους κινδύνους.
            Ο Αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Λουίς ντε Γκίντος τονίζει ότι «Καθώς αυστηροποιούμε τη νομισματική πολιτική για να μειώσουμε τον υψηλό πληθωρισμό, αυτό μπορεί να αποκαλύψει ευπάθειες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Είναι κρίσιμο να παρακολουθούμε τέτοια τρωτά σημεία και να εφαρμόσουμε πλήρως την τραπεζική ένωση για να τα διατηρήσουμε υπό έλεγχο».
Ειδικότερα στην Επισκόπηση υπογραμμίζεται:
• Οι αυστηρότερες οικονομικές συνθήκες δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων, των κυβερνήσεων και των αγορών ακινήτων.
• Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ευάλωτες σε άτακτες προσαρμογές, δεδομένης της ευπάθειας των επενδυτικών κεφαλαίων, των εκτεταμένων αποτιμήσεων, της υψηλής αστάθειας και της χαμηλής ρευστότητας.
• Οι τράπεζες της ζώνης του ευρώ αντέχουν στο πρόσφατο στρες εκτός της ζώνης του ευρώ, αλλά το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και η χαμηλότερη ποιότητα ενεργητικού μπορεί να επηρεάσουν την κερδοφορία.
            Αναλυτικότερα επισημαίνεται ότι ενώ οι οικονομικές συνθήκες έχουν βελτιωθεί ελαφρώς, οι αβέβαιες προοπτικές ανάπτυξης σε συνδυασμό με τον επίμονο πληθωρισμό και τις αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης συνεχίζουν να επιβαρύνουν τους ισολογισμούς επιχειρήσεων, νοικοκυριών και κυβερνήσεων. Επιπλέον, μια απροσδόκητη επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών ή μια οικονομική σύσφιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε άτακτες προσαρμογές τιμών σε μία ή και στις δύο χρηματοοικονομικές αγορές και στις αγορές ακινήτων.
            Εξετάζοντας πιο προσεκτικά τα τρωτά σημεία, οι εταιρείες της ζώνης του ευρώ αντιμετωπίζουν αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης και αβέβαιες επιχειρηματικές προοπτικές. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα δύσκολο για εκείνες τις επιχειρήσεις που βγήκαν από την πανδημία με μεγαλύτερο χρέος και ασθενέστερα κέρδη. Ταυτόχρονα, ο υψηλός πληθωρισμός πλήττει τα νοικοκυριά –ιδιαίτερα εκείνα με χαμηλότερα εισοδήματα– μειώνοντας την αγοραστική τους δύναμη και θέτοντας σε κίνδυνο την ικανότητά τους να αποπληρώνουν δάνεια. Η ζήτηση για νέα δάνεια, ιδίως στεγαστικά, μειώθηκε απότομα το πρώτο τρίμηνο του 2023 ως απάντηση στην αύξηση των επιτοκίων. Ενώ η πτώση των τιμών της ενέργειας τους τελευταίους μήνες μείωσε τις πιέσεις στις κυβερνήσεις να χρηματοδοτήσουν πρόσθετη δημοσιονομική στήριξη, οι δημόσιες αρχές αντιμετωπίζουν ωστόσο αυξανόμενο κόστος χρηματοδότησης.
            Διόρθωση υφίστανται οι αγορές ακινήτων της ζώνης του ευρώ. Στις αγορές κατοικιών, οι αυξήσεις των τιμών των κατοικιών μειώθηκαν σημαντικά τους τελευταίους μήνες, μειώνοντας την υπερτίμηση στον κλάδο. Αν και οι προσαρμογές των τιμών ήταν εύρυθμες μέχρι στιγμής, θα μπορούσαν να γίνουν άτακτες εάν τα υψηλότερα επιτόκια στεγαστικών δανείων μείωναν ολοένα και περισσότερο τη ζήτηση. Οι αγορές εμπορικών ακινήτων παραμένουν σε ύφεση, αντιμετωπίζοντας αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης και αβέβαιες οικονομικές προοπτικές, καθώς και ασθενέστερη ζήτηση μετά την πανδημία. Η συνεχιζόμενη διόρθωση θα μπορούσε να δοκιμάσει την ανθεκτικότητα των επενδυτικών κεφαλαίων με συμφέροντα στον τομέα των εμπορικών ακινήτων.
            Οι χρηματοπιστωτικές αγορές και τα επενδυτικά κεφάλαια παραμένουν ευάλωτα στις προσαρμογές των τιμών των περιουσιακών στοιχείων. Οι εκτεταμένες αποτιμήσεις, οι αυστηρότεροι όροι χρηματοδότησης και η χαμηλότερη ρευστότητα της αγοράς ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο τυχόν άτακτης προσαρμογής, ιδιαίτερα σε περίπτωση ανανεωμένων φόβων ύφεσης. Μέχρι στιγμής, τα επενδυτικά κεφάλαια δεν έχουν επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τις πρόσφατες εντάσεις στον τραπεζικό τομέα των ΗΠΑ και της Ελβετίας. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει, ωστόσο, εάν τα κεφάλαια απαιτούσαν ξαφνικά ρευστότητα, αναγκάζοντάς τα να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία γρήγορα.
            Οι τράπεζες της ζώνης του ευρώ έχουν επίσης αποδειχθεί ανθεκτικές στις πιέσεις στις τράπεζες των ΗΠΑ και της Ελβετίας λόγω των περιορισμένων ανοιγμάτων τους. Αυτή η ανθεκτικότητα υποστηρίχθηκε από ισχυρές θέσεις κεφαλαίου και ρευστότητας που προέκυψαν από τις προσπάθειες των ρυθμιστικών αρχών και των εποπτικών αρχών τα τελευταία χρόνια. Θα είναι απαραίτητο να διατηρηθεί αυτή η ανθεκτικότητα εν μέσω ορισμένων ανησυχιών σχετικά με την ικανότητα των τραπεζών να συγκεντρώσουν κεφάλαια. Για παράδειγμα, τα υψηλότερα επιτόκια μειώνουν τους όγκους δανεισμού και αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών, γεγονός που μπορεί να μειώσει την κερδοφορία τους. Επιπλέον, υπάρχουν ήδη ενδείξεις επιδείνωσης της ποιότητας του ενεργητικού στα χαρτοφυλάκια δανείων που εκτίθενται σε εμπορικά ακίνητα, μικρότερες επιχειρήσεις και καταναλωτικά δάνεια. Ως εκ τούτου, οι τράπεζες μπορεί να χρειαστεί να διαθέσουν περισσότερα κεφάλαια για την κάλυψη ζημιών και τη διαχείριση των πιστωτικών κινδύνων τους.

mail