Του Γιώργου Σ. Ατσαλάκη*
Στην
οικονομία κάθε απόφαση, κάθε νέος θεσμός ή κάθε νέος νόμος επιφέρουν εκτός από
τα προφανή αποτελέσματα και άλλα μη προφανή.
Ο άνθρωπος αναζητά μια σειρά από αξίες οι οποίες θα τον βοηθήσουν να ζήσει μια
επιτυχημένη ζωή. Τέτοιες αξίες είναι η εργατικότητα, η εγκράτεια, η
αποφασιστικότητα, η οικονομία, η τάξη, η μετριοπάθεια, η φειδώ και η σύνεση
στις δαπάνες του.
Η εργατικότητα, η οικονομία και η σύνεση στις δαπάνες, δίνουν την δυνατότητα
της αποταμίευσης. Ένα άτομο που καταναλώνει το σύνολο του εισοδήματος του, θα
βρεθεί σύντομα σε μια κατάσταση με υψηλές σταθερές δαπάνες. Εάν για κάποιο λόγο
θα υπάρξουν μειώσεις του εισοδήματος του ή έκτακτες ανάγκες, το άτομο αυτό θα
βρεθεί σε δύσκολη θέση.
Ένα άτομο όμως που αποταμιεύει ένα μέρος του εισοδήματος του δημιουργεί ένα
χρηματικό απόθεμα ασφαλείας για τις δύσκολες στιγμές, αυξάνει την περιουσία
του, και παράλληλα συμβάλει στην ανάπτυξη της οικονομίας. Κάθε χρόνο το
συσσωρευμένο ποσό της αποταμίευσης θα αυξάνει και έτσι κάθε χρόνο η περιουσία
του θα μεγαλώνει κατά το ποσό της αποταμίευσης συν το ποσό των τόκων καταθέσεων
που θα λαμβάνει από την τράπεζα. Συνεπώς τα χρήματα που αποφεύγει να καταναλώσει
σε μη χρήσιμα προϊόντα και υπηρεσίες αυξάνουν το κεφάλαιο του και το εισόδημα
του. Επίσης αυξάνουν την δυνατότητά του να αξιοποιήσει κάποια επενδυτική ευκαιρία
που θα του παρουσιαστεί.
Ένας βασικός ρόλος των τραπεζών είναι η φύλαξη των χρημάτων των αποταμιευτών
έναντι πληρωμής τόκων στους αποταμιευτές. Ένας άλλος βασικός ρόλος είναι να
διοχετεύουν τα ποσά των καταθέσεων προς την πραγματική οικονομία. Αυτό
επιτυγχάνεται μέσω της χορήγησης δανείων με πιστοληπτικά κριτήρια κυρίως προς τις
επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις δημιουργούν
επενδύσεις χρησιμοποιώντας τα δικά τους κεφάλαια και συμπληρώνοντας με
τραπεζικά δάνεια. Οι επενδύσεις δημιουργούν θέσεις εργασίας και την περιβόητη
ανάπτυξη που είναι τόσο απαραίτητη για να μειωθεί η ανεργία.
Για να δανείζουν οι τράπεζες τους επενδυτές όμως πρέπει να έχουν καταθέσεις από
τους αποταμιευτές. Δηλαδή θα πρέπει να υπάρχουν αποταμιευτές που θα
εμπιστεύονται τις τράπεζες ώστε να καταθέσουν τα χρήματα τους (και όχι να τα φυλάσσουν
εκτός τραπεζών).
Αρά είναι πρωταρχικής σημασίας η επιστροφή χρημάτων στις τράπεζες, και η παροχή
κινήτρων για αποταμίευση. Οι αποταμιεύσεις, είναι σημαντικές γιατί οι πόροι που
θα απελευθερωθούν από την κατανάλωση μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την
ολοκλήρωση πολλών επενδύσεων. Οι παραγωγικοί πόροι που απελευθερώνονται από τη
μη κατανάλωση, μέσω της αποταμίευσης, μπορούν να αξιοποιηθούν για την
ολοκλήρωση σχεδίων που εγκαταλείφθηκαν στο τέλος της φάσης της προηγούμενης ανάπτυξης.
Αυτοί οι πόροι δίνουν στην οικονομία την ευελιξία να προσαρμοστεί ευκολότερα και
ταχύτερα στις απαιτητικές συνθήκες της ύφεσης.
Η αύξηση των καταθέσεων ενδυναμώνει την οικονομική θέση του αποταμιευτή και είναι
ένα από τα απαραίτητα στοιχεία για να γίνουν επενδύσεις ώστε να επανέλθει η ταχεία
ανάπτυξη της οικονομίας.
*Ο Γιώργος Ατσαλάκης είναι Οικονομολόγος – Επίκουρος Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης.
